หน่วยฝึกอบรมคอมพิวเตอร์ สำนักคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
วันที่ 3 กรกฎาคม 2558

อักษรภาษาไทย ฃ ฅ เหตุใดจึงเลิกใช้
อ่านแล้ว 1765 ครั้ง

                 อาจารย์จำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต เขียนไว้ในหนังสือ "ภาษาไทยของเราดี เป็นศักดิ์ศรีของชาติ" สันนิษฐานสาเหตุที่ทำให้เลิกใช้ ฃ (ขวด) และ ฅ (คน) ไว้ว่า คงเนื่องมาจากพิมพ์ดีดภาษาไทยในสมัยแรกๆ ที่แป้นอักษรไม่มี ฃ และ ฅ เนื่องจากก้านอักษรมีไม่พอกับจำนวนสระพยัญชนะและวรรณยุกต์ในภาษาไทย จึงต้องตัดคำบางคำหรือเครื่องหมายตัวออกไปบ้าง พร้อมอธิบายว่า ฃ พยัญชนะตัวที่ 3 ในพยัญชนะไทย นับเป็นพวกอักษรสูง เรียกชื่อว่า "ขอเขตต์" หรือ "ขอขวด" เข้าในพวกกัณฐชะ (เกิดจากคอ) ใช้เป็นตัวสะกดในมาตรากักได้  บางท่านกล่าวว่า ตั้งขึ้นแทนตัว กษ ในภาษาสันสกฤต ซึ่งอ่านควบเป็นเสียงตัวเดียวกันจากอักษร กษ ซึ่งเขียนหวัดติดกัน สำหรับใช้เขียนคำตัว กษ สันสกฤต เช่น เกษตร กษัตริย์ แต่เดี๋ยวนี้เลิกใช้แล้ว 
ส่วน ฅ พยัญชนะตัวที่ 5 ในพวกพยัญชนะไทย เป็นพวกอักษรต่ำ อ่านว่า "คอ" เรียกชื่อว่า "คอกัณฐา" หรือ "คอคน" ออกเสียงอย่างเดียวกับ คอ (คอคิด) เดิมมีที่ใช้อยู่คำหนึ่ง คือ "ฅอ" ที่หมายความว่า คอคน หรือคอสัตว์ (ไม่ใช่คนเฉยๆ ) มาบัดนี้ใช้ ค (คอคิด) หมดแล้ว เพราะฉะนั้นนับว่าไม่มีที่ใช้เลย และตัว ฅ นี้ ตั้งขึ้นในภาษาไทย ไม่มีในภาษาบาลีสันสกฤต
                 บางท่านกล่าวว่าความประสงค์ตั้งขึ้นสำหรับใช้คำไทยที่ออกเสียง คอ ทั่วไป เช่น คำ คน ควบ เป็นต้น เพราะตัวคอคิดนั้นตั้งขึ้นแทนตัว ค บาลี ซึ่งมีเสียงเหมือน G ในคำ God ไม่ตรงกับเสียง ค ไทย แต่ไทยออกเสียง ค บาลีไม่ชัด กลายเป็นเสียง ค ไทยไปหมด เลยใช้ตัว คอคิด ทั้งในเสียงบาลีและเสียงไทย ตัว ฅ กัญฐานี้จึงไม่มีที่ใช้
ส่วนพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2493 ได้ให้คำอธิบายคำว่า ฃ (ขวด) และ ฅ (คน) ไว้ว่า
ฃ พยัญชนะตัวที่สามนับเป็นพวกอักษรสูง แต่เดี๋ยวนี้เลิกใช้แล้ว ฅ พยัญชนะตัวที่ห้านับเป็นพวกอักษรต่ำ เดี๋ยวนี้เลิกใช้แล้ว ประโยคที่ว่า "เดี๋ยวนี้เลิกใช้แล้ว" จึงทำให้คนเข้าใจผิดคิดว่าได้มีการประกาศเลิกใช้เป็นทางการแล้ว แม้แต่พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.2525 ก็บอกไว้เช่นเดียวกับพจนานุกรม ฉบับ พ.ศ.2493 ทุกประการ
เรื่องจึงเป็นด้วยประการฉะนี้

ที่มา : หนังสือพิมพ์ข่าวสด



หน่วยฝึกอบรมคอมพิวเตอร์

สำนักคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยบูรพา
169 ถ.ลงหาดบางแสน ต.แสนสุข อ.เมือง จ.ชลบุรี 20131 โทรศัพท์. 038102761